เนอร์วานา (อังกฤษ: Nirvana) เป็นวงดนตรีแนวกรันจ์ และออลเทอร์นาทิฟร็อก สัญชาติอเมริกัน ที่ได้ก่อตั้งขึ้นโดยมือกีตาร์และร้องนำ เคิร์ต โคเบน และมือเบส คริสต์ โนโวเซลิช ในเมื่อปี ค.ศ. 1987 ที่เมืองอาเบอร์ดีน รัฐวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา วงได้ตัวมือกลอง เดฟ โกรล เข้ามาในปี ค.ศ. 1990 และได้อยู่ร่วมกับยาวนานที่สุดจนวงยุบ แม้ว่าเนอร์วานาจะออกสตูดิโออัลบั้มเพียง 3 อัลบั้มก็ตาม ในช่วงเวลาสั้น ๆ เพียง 7 ปี แต่ว่าวงก็ได้รับการยอมรับอย่างสูงให้เป็นหนึ่งในวงที่ทรงอิทธิพลและสำคัญที่สุดในยุค 90s แม้ว่าทางวงจะถูกยุบไปในช่วงปี ค.ศ. 1994 แต่ผลงานเพลงของพวกเขาก็ยังคงได้รับกระแสนิยมต่อแรงบันดาลใจและอิทธิพลวัฒนธรรมร็อกแอนด์โรลสมัยใหม่จนถึงปัจจุบัน

ในช่วงปลายยุค 1980 เนอร์วานา ได้ร่วมก่อกำเนิดแนวเพลงใหม่ซึ่งเป็นหนึ่งในคลื่นเพลงซีแอตเทิล กรันจ์ วงได้เริ่มงานดนตรีด้วยการออกอัลบั้มแรก Bleach ภายใต้ค่ายเพลงซัปป็อป (Sub Pop) ซึ่งเป็นค่ายเพลงอิสระ ในปี ค.ศ. 1989 วงได้กลับมาพัฒนาเสียงให้ไพเราะและน่าฟัง รวมถึงใช้ความต่างในดนตรี ทั้งการเล่นเสียงเบาและสูง ใส่อารมณ์ในท่อนคอรัส ภายหลังวงได้เซ็นสัญญากับค่ายดีจีซีเรเคิดส์แล้ว เนอร์วานาก็ได้ประสบความสำเร็จกับ "Smells Like Teen Spirit" ซึ่งเป็นซิงเกิลแรกจากอัลบั้ม Nevermind (1991) อย่างไม่คาดคิด วงได้ประสบความสำเร็จทั่วโลกเพียงข้ามคืน จนแฟนเพลงถึงกับยกย่องให้โคเบนเป็น "นักพูดแห่งเจเนอเรชัน" และสำหรับเนอร์วานาแล้วถือเป็น "วงหลักแห่งเจเนอเรชันเอกซ์" ในอัลบั้มที่สามหรือสุดท้ายของวง In Utero (1993) ที่ประสบความสำเร็จด้วยการขึ้นอันดับ 1 บนบิลบอร์ด 200

เส้นทางดนตรีของเนอร์วานาได้ยุติลงเมื่อ เคิร์ต โคเบน เสียชีวิตในปี ค.ศ. 1994 ด้วยอายุเพียง 27 ปี นับตั้งแต่เปิดตัวอัลบั้มแรก วงทำยอดจำหน่ายไปแล้วกว่า 25 ล้านชุดในสหรัฐอเมริกาที่เดียว และกว่า 75 ล้านชุดทั่วโลก ทำให้เนอร์วานา กลายเป็นหนึ่งในศิลปินที่มียอดจำหน่ายสูงสุดตลอดกาล วงได้รับการจัดอันดับที่ 27 จากนิตยสารโรลลิงสโตน บนหัวข้อ "100 ศิลปินที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล" ในปี ค.ศ. 2004 นอกจากนี้วงยังได้รับการบรรจุเข้าสู่หอเกียรติยศร็อกแอนด์โรล ในปี ค.ศ. 2014 ซึ่งเป็นวงแรกของปีนั้นที่ได้รับคัดเลือกอีกด้วย

ที่มา: Wikipedia (CC BY-SA 4.0) · รูปภาพ: P.B. Rage from USA, CC BY-SA 2.0, Commons